خبرگزاری جمهوری اسلامی - ایرنا

تهران-مدیر گروه ژنتیك پزشكی دانشگاه علوم پزشكی تهران گفت: علم ژنتیك توان ارایه پیش بینی قطعی و دقیق را در مورد احتمال بروز انواع سرطان ها در افراد ندارد.

'جواد توكلی بزاز' روز یكشنبه در گفت و گو با خبرنگار علمی ایرنا اظهار داشت: عوامل ژنتیكی در بروز و پیشرفت بیماری سرطان در مراحل مختلف ایفای نقش می كند و سهم این عوامل در طول زمانی كه یك بیماری درحال شكل گیری است، متفاوت است.
وی یادآور شد : بیماری سرطان ممكن است از چند دهه پیش از بروز بالینی آن در بدن در مقیاس سلولی و مولكولی آغاز شده در واقع این بیماری یك مسیر ۲۰ تا ۳۰ ساله را در بدن طی كرده باشد بنابراین نمی توان گفت عوامل ژنتیكی نقش صد درصدی در بروز این بیماری دارند .
توكلی گفت: سرطان ها اشكال متعددی دارند؛ برخی از آنها دارای الگوهای تك ژنی و برخی دیگر الگوهای چند ژنی دارند.در نمونه های دارای الگوی تك ژنی، سطح دخالت عوامل ژنتیكی در بروز این گونه از سرطان ها بسیار قاطع است و در زمینه پیشگیری می توان بسیار قاطع عمل كرد و اقدامات مناسبی را انجام داد.
توكلی گفت: به عنوان نمونه اگر مادری در یك خانواده مبتلا به نوعی سرطان شود، این بیماری را می توان در نسل های قبل و بعد او نیز سراغ گرفت. فرزند مونث این مادر می تواند به همین ترتیب تحت تاثیر باشد و احتمال خطر بالایی برای ابتلا به سرطان دارد.
وی ادامه داد: این فرد می تواند با مراجعه به مراكز خدمات ژنتیكی و تعیین توالی ژن، مشخص كند كه آیا حامل همان ژن مستعدكننده مادر خود هست و یا این كه فاقد این ژن است .
توكلی خاطرنشان كرد : اگر این فرد حامل ژن باشد و عامل دیگری مانند سن نیز مطرح باشد، ممكن است اقدامات پیشگیرانه حادی برای او تجویز شود. به عنوان مثال اگر بیماری موردنظر سرطان سینه باشد و تایید شود كه این فرد حامل خطر بالایی در ابتلا به این بیماری است، حتی ممكن است عمل برداشتن سینه پیش از بروز بیماری در فرد به عنوان یك اقدام پیشگیرانه برای او تجویز شود.
رییس انجمن ژنتیك ایران تاكید كرد كه این اقدام تنها در مورد افراد دارای خطر بالای ابتلا به سرطان (high risk) تجویز می شود و در سایر موارد نمی توان این اقدام حاد پیشگیرانه را انجام داد.
توكلی گفت: این دسته از افراد بهتر است به مراكز ژنتیك مجهز به آزمایشگاه های ژنتیك مراجعه كنند و مشاوره و آزمایش های ژنتیك را انجام دهند.
وی همچنین در مورد سرطان های دارای الگوی چند عاملی توضیح داد:در این نوع از سرطان ده ها و یا صدها ژن در مجموعه ژنوم یك فرد در بروز سرطان نقش دارند و در كنار این مجموعه عوامل متعدد و پراكنده در سطح ژنوم و عوامل محیطی نیز به صورت تعاملی و تاثیر متقابل اثرگذار هستندبنابراین متخصصان زنتیك نمی توانند به یك جمع بندی دقیق و یك پیش بینی قطعی از شانس بروز سرطان در این دسته از افراد برسند.
توكلی گفت : متخصصان در حوزه علم ژنتیك به صورت غیرمستقیم تنها بر روی الگوی بروز سرطان در خانواده ها تحقیق و برآورد خطر بروز سرطان را در خانواده هایی كه میزان بروز سرطان در آنها بالا است، محاسبه می كنند.